Dağcılık Malzemeleri Açısından TSE Standardı

Doğada Yapılan Sportif Etkinler

Doğada yapılan sportif etkinler “doğa sporları”, “açık alan rekreasyonu”, “macera sporları”, “macera rekreasyonu”, olmak üzere içinde bulundurdukları risk faktörlerine ve kullanılan yardımcı unsurlara bağlı olarak değişik isimlerle sınıflandırılmıştır.

Dağ tırmanışı, kaya tırmanışı, oryantiring, mağaracılık, dağ bisikleti, kürek, yüzme, sörf, sualtına dalma, yelken, rafting, alp kayağı, kuzey kayağı, tur kayağı, snowboard, paraşüt, hand glading, cliff jumping ve yamaç paraşütü doğa sporları olarak ele alınabilir[1]. Doğa sporları insanın sahip olduğu bilgi, beceri ve kondisyonu ile hiçbir motor ve hayvan gücü desteği alınmaksızın, doğanın var olan potansiyel zorluk ve risklerine karşı mücadele etme ve yaşamı sürdürme etkinlikleri olarak tanımlanabilir. Doğada yapılan sportif etkinlikleri havada, karada ve suda yapılanlar şeklinde sınıflayabiliriz[2].

Son yıllarda tüm dünyada dağcılık ve dağ turizmine olan ilginin artması neticesinde, doğada yapılan spor etkinliklerine olan talepte de artış olmuş, bu durum doğa sporlarına yönelik üretilen malzemelere olan ihtiyacı da arttırmıştır. Doğa sporlarında özellikle dağcılık sporunda, kullanım amacına göre çeşitli malzemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu ihtiyacı gören üretici firmalar günümüzde piyasaya çok çeşitli malzemeyi arz etmektedir.

 

Dağcılık Malzemeleri ve Standartlar

Dağcılık veya endüstriyel amaçlı tırmanma ve benzer faaliyetlerde, düşme ve kaymaya karşı koruma amaçlı olarak kullanılan emniyet ipleri, yardımcı ip (halat), kuşaklar, düşme önleyiciler ile bağlayıcılar ile diğer çeşitli dağcılık ekipmanları çeşitli yerli ve yabancı firma tarafından üretilebilmekte veya ithal edilmek suretiyle yerel piyasaya arz edilebilmektedir. Bu malzemelerin ne şekilde üretilecekleri, deney metotları ile güvenlik kuralları, sadece spor kulüpleri ile endüstriyel işletmeleri ilgilendiriyor gibi gözükmekte ise de, bu ürünler, sporcu dağcılar ile endüstriyel dağcılar açısından hayati öneme sahiptir. Riskin varlığı ve ciddiyeti dikkate alındığında dağcılık ile ilgili malzemelerin belli standartları taşımaları riskin bertaraf edilmesi açısından zorunludur.

Fotoğraf: MD, Latmos Herakleiası, 13.04.2017-17:31

Dağcılık malzemeleri belli standartlara sahip olmalıdır. Her hangi bir dağcılık malzemesinde, kullanıcıya şu kıstasların açıkça deklere edilmiş olması gerekir[3].

a)Markanın adı

b)Malzemenin adı

c)Üretim yılı

ç)Ağırlığı

d)Çekeri

e)Kullanım süresi

f)Kullanım kılavuzu (koşulları)

g)Malzemenin içeriği

 

Dağcılık malzemeleri ulusal ve/veya uluslararası kabul görmüş normlara uygun olmalıdır. Bu normları önem sırasına göre şu şekilde sıralayabiliriz[4].

1)UIAA-Uluslararası Dağcılık Federasyonu normları

2)CEN-Birleştirilmiş Avrupa normları,

3)EN-Avrupa normları,

4)CE-Avrupa Komitesi normları

 

Ulusal mevzuata bakıldığında, Türkiye’deki her türlü madde ve mamulleri ile usul ve hizmet standartlarını “Türk Standartları Enstitüsü” yapar ve yalnız Türk Standartları Enstitüsü tarafından kabul edilen standartlar “Türk Standardı” adını alır. Bu Standartlar ihtiyari olup; standardın ilgili olduğu Bakanlığın onayı ile mecburi kılınabilir. Bir standardın mecburi kılınabilmesi için “Türk Standardı” olması şarttır (132 SK., Md.1)[5].

Ormanlık ve dağlık alanlar nitelik ve nicelik açısından en fazla öneme sahip açık hava spor kaynaklarının başında gelmektedir. Dağcılık sporları açık hava sporları arasında yer alır ki, açık hava ve su sporları ekipmanlarına ilişkin güvenlik kuralları ve deney metotlarına ilişkin olarak; TSE Teknik Kurulu tarafından yapılan çalışmalar neticesinde, dağcıyı koruyan güvenlik sistemleri ile ilgili “Dağcılık Teçhizatı”, “Dağcılık Donanımı” veya “Kış Sporları Donanımı” gibi başlıklar altında yayınlanmış birçok standart bulunmakla, bunların Türkçe ve İngilizce isimleri yayınlanma tarihlerine göre aşağıda sırasıyla verilmiştir.

 

S.No TSE Standardı
Yayınlanma Tarihi No’su Türkçe Adı İngilizce Adı
1 3.07.2007 TS EN 565 Şerit (bant) Tape
2 3.07.2007 TS EN 566 Kemerler Slings
3 3.07.2007 TS EN 569 Kancalar Kancalar
4 31.01.2008 TS EN 12278 Makaralar Pulleys
5 29.04.2008 TS EN 959 Kaya demirleri Rock anchors
6 12.04.2011 TS EN 893:2010 Kramponlar Crampons
7 12.04.2011 TS EN 958:2006+A1:2010 Tırmandırmada kullanılan enerji absorplama sistemleri Energy absorbing systems for use in klettersteig (via ferrata) climbing
8 5.06.2012 TS EN 12492 Dağcılar için başlıklar Helmets for mountaineers
9 10.04.2013 TS EN 15151-1:2012(EN) Frenleme tertibatları – Kilitlenmesi elle kontrol edilen frenleme tertibatları Braking devices – Part 1: Braking devices with manually assisted locking
10 12.06.2013 TS EN 12275 Bağlayıcılar-bağlantı halkaları Connectors
11 12.06.2013 TS EN 567:2013 İp kenetleri Rope clamps
12 12.06.2013 TS EN 12275:2013 Bağlantı halkaları Connectors
13 12.06.2013 TS EN 15151-2:2012 Frenleme tertibatları – Bölüm 2:Elle kontrol edilen frenleme tertibatları Braking devices – Part 2: Manual braking devices
14 13.02.2014 TS EN 12270 Takozlar Chocks
15 13.02.2014 TS EN 12276 Sürtünme ankrajları Frictional anchors
16 18.02.2015 TS EN 564 Yardımcı ip (halat) Accessory cord
17 27.08.2015 TS ISO 11110 Kayak/bot/bağlama elemanı fonksiyonel biriminin ayarlanması için Test devices for the setting of the functional unit ski/boot/binding
18 23.10.2015 TS EN 13089:2011+A1 Buz aletleri Ice-tools
19 18.04.2016 TS EN 568 Buz mahmuzları Ice anchors
20 9.12.2016 TS EN 892:2012+A1 Dinamik dağcılık halatları Dynamic mountaineering ropes
21 20.03.2017 TS EN 16716 Çığ hava yastığı sistemleri Avalanche airbag systems

Kaynak: https://intweb.tse.org.tr/standard/standard/standardara.aspx

 

Sonuç

Dağcılık sporu ve endüstriyel amaçlı tırmanışlarda amacına uygun olarak yüzlerce malzeme kullanılmakla, ihtiyaç duyulan bu malzemelerin UIAA, CEN, EN ve CE normlarını ihtiva etmeleri önem taşır. Dağcılık malzemeleri ile ilgili TSE  standardı yapılırken, güvenlik kuralları ve deney metotlarına ilişkin uluslararası uyumlaştırma uygulamasında EN (Avrupa) normlarının dikkate alındığı söylenebilir.

-/-

 

KAYNAKÇA

[1] Demirhan, G. (2003). Doğa Sporlarına İlişkin Riskin Algılanması. Spor Bilimleri Dergisi. 14 (1): 1-13.

[2] Koçak,F. ve Balcı, V. (2010). Doğada Yapılan Sportif Etkinliklerde Çevresel Sürdürülebilirlik. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi 2(2), s.213-222.

[3] Dönmezoğlu,H.(2017) “Dağcılık Malzemeleri – Sunu”, Türkiye Dağcılık Federasyonu Yaz Temel Eğitimi 1. Bölge B Grubu – Aydın (8-14 Nisan).

[4] Aynı.

[5] 132 Sayılı Türk Standardları Enstitüsü Kuruluş Kanunu

 

 

Bu makaleden kısa alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir:

“Dağcılık Malzemeleri Açısından TSE Standardı” başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Mürşidin Demircan’a aittir ve makale, yazarı tarafından (http://www.mursidindemircan.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.

Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak yazarının izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.

Yazar: Mürşidin Demircan

mm
İktisatçı, maliye bilim uzmanı, serbest muhasebeci mali müşavir, bağımsız denetçi, turist rehberi, yürüyüş lideri, eğitimci, bilgisayar işletmeni, yazar. Kamu kurumlarında memur olarak görev yaptı. Özel sektörde SMMM, Turist Rehberi, Yönetici veya Koordinatör olarak çeşitli alanlarda çalıştı. Amatör olarak atletizm, halk oyunları, fotoğrafçılık, dağ ve doğa sporları ile uğraştı. Yayınlanmış kitap, çeviri ve makaleleri bulunmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir